Dechrau Tymor Gweilch y Pysgod 2019

Chwefror. Mae’r dyddiau yn dechrau ymestyn, mae’r boreau yn fwynach a’r cennin pedr yn deffro i gyfarch yr haul. Mi fydd y gwanwyn yma cyn bo hir. Ond mae un peth arall yn gwneud i ni yn BGGW deimlo fod y gwanwyn wedi cyrraedd go iawn; gweld gwalch y pysgod yn hedfan uwchben dyffryn y Glaslyn.

Buan daw’r amser pan fyddwn ni’n edrych tua’r awyr i chwilio am yr arwydd cyntaf bod ein hadar hoff wedi dychwelyd am y 16eg tymor i’r Glaslyn.

Llynedd, gwelsom ein pâr o weilch, Mrs G ac Aran, yn magu tri gwalch ifanc yn llwyddiannus, gyda phob un ohonynt yn gadael y nyth a dechrau ar y daith fudol ar ddiwedd y tymor. Fel arfer mae Mrs G yn un o’r adar cynharaf i gyrraedd yn ôl i Gymru, yn dychwelyd ar Fawrth 19 un flwyddyn. Ond y llynedd buom yn disgwyl tan Ebrill 1af, y ffŵl Ebrill gorau erioed! Mi fydd yn ddiddorol gweld pa bryd, a pha walch fydd yn glanio ar y nyth yn gyntaf yn 2019.

Gan nad yw Mrs G ac Aran wedi’u modrwyo, nid ydym yn gwybod i ble maen nhw’n hedfan ar gyfer y gaeaf. Un aderyn rydym yn sicr o weld yn ei chartref gaeafol yw Glas 5F, gwalch o Rutland sydd yn ymgartrefu ger y Glaslyn yn yr haf. Rydym yn ffodus iawn i gael cipolwg ar fywyd 5F drwy lens y ffotograffydd Chris Wood, sydd wedi anfon y llun hwn i ni yn ddiweddar. Dyma 5F yn hedfan uwchben Tujereng, Gambia yn gynharach yn y mis. Yw hi ar ei ffordd yn ôl i Gymru yn barod?

Yn ystod Chwefror rydym wedi cynnal boreau coffi ar gyfer denu gwirfoddolwyr newydd i BGGW, ac mae’r ymateb wedi bod yn gadarnhaol iawn. Braf oedd cwrdd ag wynebau newydd ac rydym yn ddiolchgar i chi am gefnogi ein hachos. Os oes gennych ddiddordeb gwirfoddoli gyda ni, peidiwch oedi i gysylltu!

Tra bod y Ganolfan Ymwelwyr wedi bod ar gau dros y gaeaf, mae ein gwirfoddolwyr arbennig wedi bod yn gweithio’n galed i baratoi at ail agor ar gyfer y tymor newydd ar Fawrth 18. Yn ogystal â’r gwaith caled o baratoi’r safle, rydym wedi bod yn llunio rhaglen o weithgareddau cyffrous i chi ar gyfer y tymor. Cewch ymuno efo ni ar un o’n teithiau ystlumod, helfa ffwng neu sesiwn maglu ac adnabod gwyfynod. Heb anghofio ein clwb natur i blant yn ystod gwyliau’r ysgol, Clwb Gweilch Glaslyn.

Un digwyddiad yr ydym yn hynod gyffrous i ddatgelu yw Gŵyl y Gweilch, dros ŵyl y banc 25-27 Fai. Rydym yn gobeithio mai gŵyl 2019 fydd y gorau eto. Rhowch y dyddiad yn eich dyddiadur! A sicrhewch eich bod yn cadw llygad ar ein gwefan ar gyfer holl fanylion ein gweithgareddau yn ystod y tymor.

Rydym yn ffodus bod gymaint o waith i’n cadw ni’n brysur, rhag i ni betruso’n ormodol am ddychweliad y gweilch. Os glywch floedd fyddarol yn taranu drwy ddyffryn y Glaslyn ymhen rhyw fis, peidiwch â phoeni, mae’n debygol mai gwirfoddolwyr ac ymwelwyr BGGW fydd yn gwylio’r gwalch cyntaf yn glanio ar nyth y Glaslyn. 

Ond pa ddyddiad fydd hynny? Oes rhywun am fentro dyfalu?