Newid Tymhorau

Gyda mis Medi daw newid. Mae’r haf yn troi’n hydref, mae’r nosweithiau’n mynd yn fyrrach ac mae’r dail yn dechrau crino a disgyn i’r llawr. Mae newid mawr ar drothwy i Fywyd Gwyllt Glaslyn hefyd. Cyn bo hir fydd gweilch y pysgod y Glaslyn yn ein gadael i dreulio’r gaeaf yn y de; Gorllewin Affrica mwy na thebyg. Ni fydd boreau iasol ac eira trwm i’w poeni nhw o leiaf!

Rydym wedi treulio’r pum mis a hanner diwethaf yn gwylio a gwarchod yr adar a’u cywion wrth iddyn nhw dyfu ac aeddfedu. Mrs G ac Aran sydd wedi gwneud y gwaith caled go wir, nid yw magu tri o gywion yn hawdd cofiwch chi. Drwy stormydd glaw a haul tanbaid mae Mrs G wedi’u cysgodi tra bod Aran wedi darparu’r diet o bysgod mwyaf amrywiol i ni ei weld erioed. Mae wedi bod yn hwyl dilyn helyntion Aran yn pysgota wrth iddo ein gorfodi i ddyfalu pa bysgod oedd am ddod i’r nyth nesaf. Erbyn heddiw mae’r cywion, neu weilch ifanc, wedi magu personoliaethau eu hunain a does dim yn fwy amlwg na’r chwaer ganolig, KS1. Gwalch barus a trechgar os fuodd un erioed. Peth da yw hynny os yw hi am oroesi’r siwrne beryglus dros 3,000 o filltiroedd i Orllewin Affrica a phwy a ŵyr, efallai fydd hi’n dychwelyd i’w mamwlad ymhen rhai blynyddoedd.

Rydym yn meddwl fod 5F, y gwalch benywaidd sydd ar y nyth ger Pont Croesor, eisoes wedi ymadael ar ei thaith fudol i’r de. Nid oes neb wedi ei gweld ers dydd Mercher 29ain Awst. Gan nad oes ganddi hi bartner na chywion, nid oes angen iddi aros yng Nghymru am enaid hirach ac mae’n debyg ei bod hi bellach ar ei ffordd i wlad boeth ac yn gwneud y mwyaf o’r tywydd a’r pysgod ar y ffordd. Braf fyddai cael adenydd, fyddwch chi’n cytuno?

Rydym wedi croesawu nifer o ymwelwyr i’r ganolfan ym Mhont Croesor eleni. Rhai yn wynebau cyfarwydd, eraill yn gwylio’r gweilch am y tro cyntaf, mae rhai yn cefnogi o’u cartrefi ymhell o ogledd Cymru, a rhai yn gwirfoddoli i hedfan drwy’r awyr ar Zip World Blaenau Ffestiniog i godi arian! Mae cefnogwyr a gwirfoddolwyr anhunanol Bywyd Gwyllt Glaslyn wedi sicrhau tymor llwyddiannus arall.

Yn ogystal â’r holl ymwelwyr, rydym wedi croesawu nifer o ysgolion i Fywyd Gwyllt Glaslyn y tymor yma. Fel rhan o’n cynllun addysg rydym wedi bod yn ymweld â’r ysgolion lleol i roi cyflwyniadau ar yr adar ac mae’r disgyblion wedi bod yn ymweld â’r safle i brofi’r gweilch yn uniongyrchol. Dros 220 o ddisgyblion gafodd eu cyflwyno i Mrs G a’i theulu eleni ac rydym yn gobeithio y bydd dysgu am y gweilch a’r bywyd gwyllt lleol wedi cydio yn nychymyg rhai o naturiaethwyr y dyfodol.

Dechreuwyd clwb natur i blant, Clwb Gweilch Glaslyn, oedd yn cynnig gweithgareddau amrywiol pob wythnos. O wylio adar i helfa ffwng, archwilio bywyd gwyllt ar lan y môr a dal bwystfilod bach, mae digon o hwyl wedi bod dros yr haf. Heb sôn am ddigwyddiadau arbennig eraill fel ein teithiau ystlumod a sesiynau adnabod gwyfynod. Er ein bod hi’n drist i weld y gweilch yn ein gadael, buan iawn daw 2019 ac mae digon i’w baratoi cyn hynny.

Am y tro, mae teulu gweilch y Glaslyn i gyd dal efo ni a byddwn yn gwneud y mwyaf o’u gwylio nhw dros y dyddiau nesaf. Mae’r ganolfan ymwelwyr ar agor yn ddyddiol 10-5 tan ddydd Sul 16eg Fedi, felly dewch draw i’n gweld ni, a’r gweilch, cyn iddyn nhw adael. Mae tymor 2018 wedi bod yn un gyffrous a heriol ac mae’n fraint i ni fod yn dyst i fywyd yr adar anhygoel yma.